In 1951, Unique opened its doors at Kerkstraat as the first gay hotel in Amsterdam, soon followed by the West End hotel with on the ground floor the Cosmo Bar. The hotel and the bar lasted until the year 2000.
In the 1960s and '70s, gay cafés such as Incognito, Bonaparte, De Pul and Club Lord, the Homolulu nightclub and the Thermos Night sauna were added. At that time it made Kerkstraat the main gay street of Amsterdam, until that position was taken over by
Al in 1951 opende aan de Kerkstraat 37 het eerste
homohotel van Amsterdam onder de naam Unique, dat spoedig ook over een eigen bar beschikte. Schuin ertegenover, op nummer 42, kwam enkele jaren later het West End hotel met op de begane grond de
Cosmo Bar.
Hotel Unique werd rond 1996 omgedoopt tot The Golden Bear, dat in 2014 zijn deuren sloot. Het West End hotel en de Cosmo Bar werden in het jaar 2000 samengevoegd tot hotel Amistad, waarschijnlijk het laatste bestaande homohotel van Amsterdam.
Homohotel Unique in de Kerkstraat, hier in 1962
Photo: C.P. Schaap/Bureau Monumentenzorg
Oostelijk van de Leidsestraat
Omdat de Kerkstraat strategisch gelegen was om de hoek van de Leidsestraat, die de verbinding vormde tussen de populaire homodancings
DOK en
De Schakel, kwamen er al gauw steeds meer homozaken. Het eerste café was de
Incognito dat begin jaren zestig aan de Kerkstraat 59 opende en waar later ook bekende Nederlanders discreet uitgingen.
In 1968 kwam op nummer 50-52 de kitscherig-sjieke homobar Bonaparte en in hetzelfde jaar werd in het markante pand van gele baksteen schuin ertegenover homohotel
Aero geopend. Op de begane grond kwam in 1972
Taveerne De Pul, die in 1995 werd omgevormd tot het Camp Café, dat in 2005 tegelijk met het Aero hotel zijn deuren sloot.
De Kerkstraat in 1983 met De Pul, hotel Aero en Club Lord
Photo: Gerard Dukker - click to enlarge
Homostraat
Pal naast het Aero hotel zat van 1973 tot ca. 1990 homocafé
Club Lord en in 1977 kwam aan de overkant op nummer 58-60 de nachtsauna van de Thermos, die in 2008 gesloten werd. Vlak naast deze sauna zat begin jaren tachtig nog korte tijd homocafé
Aquarius.
Eveneens begin jaren tachtig opende op nummer 66 een westernbar genaamd
Route 66, die in 1993 plaatsmaakte voor het homo/lesbische buurtcafé
Les Debutants. Rond datzelfde jaar opende op nummer 63 homopub
Meia Meia 66, die rond het jaar 2000 sloot.
Met de homohotels en de cafés gold de Kerkstraat since eind jaren zestig als de eerste homostraat van Amsterdam, maar bleef onverminderd populair ook toen die titel begin jaren tachtig door de
Reguliersdwarsstraat werd overgenomen.
Homohotel Aero met Taveerne De Pul, hier in 1991
Photo: David Jarrett
Westelijk van de Leidsestraat
Aan de overkant van de Leidsestraat, waar de homohotels Unique en West End zaten, opende
Günar Kuban in 1975 de lesbische discotheek annex bistro
Homolulu. Toen hier in de loop van de jaren negentig steeds meer hetero's kwamen sloot Kuban de zaak in 1998.
Helemaal aan het begin van de Kerkstraat, op nummer 4, volgde begin 1978 café
Flore, dat een jaar later werd omgebouwd tot de
Spijker Bar, met op de bovenverdieping eerst een restaurant en van 1983 tot 1987 een klein theater waar stukken met homothematiek werden opgevoerd.
De Kerkstraat met rechtsmidden de lesbische disco Homolulu, hier in 1989
Photo via Gay News - click to enlarge
Verderop gelegen zaken
Wat verder van de cluster aan weerszijden van de Leidsestraat lagen ook nog enkele zaken: zo zat van 1980 tot 1995 aan de Kerkstraat 176 het lesbische lunchcafé annex galerie
Françoise en bevond zich van 1968 tot 1975 op nummer 334 homobar
The Huntsman.
Kerkstraat 346 was tenslotte een adres waar zich nogal uiteenlopende zaken opvolgden: van de homo/lesbische bar Zeeuwse Anneke in 1975, via de leerbar
Tiki Club tot de lesbische cafés Harmonia (1983-1985), 's Jivon (vanaf 1987) en
Secret (rond 1995).
Sincedien zit op nummer 346 café De Biecht, waar aanvankelijk
Hans Wijtenburg regelmatig "T&T-avonden" voor travestieten en transseksuelen organiseerde, alvorens in 1997 in de Utrechtsestraat travestiecafé
De Lellebel te beginnen.
Luciferdoosje van lunchcafé Françoise in de Kerkstraat
Collectie IHLIA LGBTI Heritage
De nieuwste homozaken
Nadat bijna alle oude zaken verdwenen waren, kreeg de Kerkstraat een nieuwe impuls met de opening van fetishclub
Church, die zich in 2008 vestigde in het pand waar eertijds homobar Bonaparte had gezeten. Vanuit Church wordt since 2017 het jaarlijkse
StreetHeart Festival georganiseerd.
In het pand van de vroegere Homolulu aan de Kerkstraat 23 openden de eigenaren van het populaire gaycafé
Prik in de Spuistraat in 2011 bar-club
Bump, maar deze zaak moest in 2012 al weer sluiten. Daarna zat hier nog kort restaurant-bar
Twenty-Three.
De vroegere bar Bump in de Kerkstraat, hier in 2011
Photo: Marion Golsteijn/Wikimedia Commons
Naast de homohoreca bevinden zich in de Kerkstraat ook twee winkels, namelijk sexshop
The Bronx die al since 1976 op nummer 53-55 gevestigd is en fetishwinkel
Black Body die since 1996 op nummer 173 zit.
Bronnen:
-
Spartacus International Gay Guide, Berlin 1975, 1988 en 1991.
- Paul Verstraeten, & Erik Marcus,
Amsterdam in je kontzak, een homo-stadsgids, Amsterdam 1984.
- Gert Hekma e.a.,
De roze rand van donker Amsterdam, De opkomst van een homoseksuele kroegcultuur 1930-1970, Amsterdam 1992.
- Advertenties in de collectie
Amsterdam Gay & Lesbian Nightlife op Historypin.org.